Егер банк лицензиясынан айырылса, жеке салымшылардың белгіленген лимит шегіндегі ақшасын Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) қайтарады. Төменде 2026 жылы қандай сомалар қорғалатынын, төлемді қалай алуға болатынын және кепілдік неге қолданылмайтынын талдаймыз.
ҚДКБҚ кімді және нені қорғайды
Жүйе «Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 7 шілдедегі № 169-III Заңы негізінде жұмыс істейді. Кепілдік жүйеге қатысушы банктерде, оның ішінде бейрезидент банктердің филиалдарында қолданылады.
Мына тұлғалар орналастырған депозиттер қорғалады:
- жеке тұлғалар;
- дара кәсіпкерлер;
- жеке нотариустар, жеке сот орындаушылары, адвокаттар және кәсіби медиаторлар.
Теңгедегі және шетел валютасындағы депозиттерге, оның ішінде талап етілгенге дейінгі және шартты депозиттерге, ағымдағы шоттар мен төлем карточкаларындағы ақшаға, сондай-ақ банк лицензиясынан айырылған күнге есептелген сыйақыға кепілдік беріледі. Ештеңе рәсімдеудің қажеті жоқ: ҚДКБҚ деректері бойынша жинақтарға банкпен шарт жасалған сәттен бастап автоматты түрде кепілдік беріледі.
Қор қанша қайтарады: лимиттер
Кепілдік мөлшері депозит түріне және валютаға байланысты. ҚДКБҚ сайтында жарияланған қолданыстағы ең жоғары сомалар:
| Депозит түрі | Валюта | Ең жоғары кепілдік |
|---|---|---|
| Жинақ депозиті | теңге | 20 млн теңге |
| Мерзімді, мерзімсіз және өзге депозиттер (жинақ депозиттерінен басқа) | теңге | 10 млн теңге |
| Кез келген түрі | шетел валютасы | 5 млн теңге баламасы |
Маңызды тұстар:
- Лимитке депозиттің өзі де, есептелген сыйақы да кіреді. Жинақ депозитінде 21 млн теңге болса, 1 млн теңге кепілдіктен тыс қалады.
- Бір банкте депозиттің бірнеше түрі ашылса, лимиттер әр түрі бойынша бөлек қолданылады, бірақ осы банктегі жиынтық өтем 20 млн теңгеден аспайды.
- Әртүрлі банктердегі депозиттерге әрқайсысы өз лимиті шегінде бөлек кепілдік беріледі.
- Валюталық депозиттер банк лицензиясынан айырылған күнгі нарықтық бағам бойынша теңгемен өтеледі. Кейін бағам өзгерсе де, сома қайта есептелмейді.
Депозитті қай банкте ашуды таңдап жүрсеңіз, банктердің мөлшерлемелерін «Депозиттер» бөлімінде салыстыра аласыз, ал кепілдік лимитін ескере отырып табысты шамалауға депозит калькуляторы көмектеседі.
Кепілдік өтемін қалай алуға болады
Сақтандыру жағдайы банк лицензиясынан айырылған кезде туындайды. Одан әрі процесс ҚДКБҚ сипаттаған мына мерзімдер бойынша жүреді:
- лицензиядан айырылған күннен бастап 15 жұмыс күнінен кешіктірмей қор төлемдердің басталғаны туралы хабарландыру жариялайды: өтініштерді қай агент банктер, қай жерде және қандай мерзімде қабылдайды;
- лицензиядан айырылған күннен бастап 20 жұмыс күнінен кешіктірмей өтініштер қабылдана бастайды;
- төлемдер басталған күннен бастап бір жыл ішінде жүргізіледі.
Өтінішті ҚДКБҚ-ға электрондық түрде — ҚДКБҚ-ның төлемдер порталы немесе eGov арқылы — не агент банктің бөлімшесіне қағаз түрінде, жеке өзі немесе өкіл арқылы беруге болады. Жеке басты куәландыратын құжат міндетті; ерекше жағдайларда (сенімхат, кәмелетке толмаған адамның депозиті, мұра) Төлеу қағидаларына сәйкес қосымша құжаттар қажет. Агент банк өтемді өтініш алынған күннен бастап 5 жұмыс күнінен кешіктірмей төлейді. Ақшаны қолма-қол алуға немесе агент банктегі не кез келген басқа банктегі шотқа аударуға болады.
Егер бір жыл ішінде ақша талап етілмесе, төлемдер аяқталғаннан кейін 30 жұмыс күні ішінде ол БЖЗҚ-ға аударылады. Мерзімді дәлелді себеппен өткізіп алған салымшы банк түпкілікті таратылғанға дейін немесе зейнетақы төлемдерін алу құқығы туындағанға дейін ҚДКБҚ-ға (Алматыдағы бас кеңсеге, Астанадағы өкілдікке немесе нотариат куәландырған құжаттармен пошта арқылы) жүгіне алады.
Кепілдік нені қамтымайды
ҚДКБҚ деректері бойынша жүйе мыналарға кепілдік бермейді:
- жеке тұлғалардың металл шоттары;
- банктің сейф ұяшықтарындағы ақша мен құндылықтар;
- депозиттік сертификаттар;
- заңды тұлғалардың депозиттері;
- ислам банктеріндегі депозиттер, оның ішінде шетелдік ислам банктерінің Қазақстандағы филиалдарындағы депозиттер.
Лимиттен асатын соманы да қор өтемейді. Оны банктің тарату комиссиясы банктер туралы заңнамада белгіленген кезектілік тәртібімен төлейді: салымшылардың кепілдіктен тыс талаптары төртінші кезекке жатады. Жеке тұлғалардың банк шоттары бойынша талаптарын комиссия кредиторлар тізіліміне өзі енгізеді, ал ақша кезекке қатысушылар арасында пропорционалды бөлінеді. Мұндай соманың толық қайтарылуына кепілдік жоқ, сондықтан ҚДКБҚ ірі жинақтарды әр банктегі қалдық лимитке сыятындай етіп бірнеше банкке бөлуге кеңес береді.
Қысқаша
- Теңгедегі жинақ депозиттері 20 млн теңгеге дейін, қалған теңгелік депозиттер 10 млн-ға дейін, валюталық депозиттер 5 млн теңге баламасына дейін қорғалады; бір банкте барлығы 20 млн-нан аспайды.
- Кепілдік автоматты түрде қолданылады, лимитке есептелген сыйақы кіреді, валюта теңгемен өтеледі.
- Төлемдер банк лицензиясынан айырылғаннан кейін 20 жұмыс күнінен кешіктірмей басталады және агент банктер арқылы бір жыл бойы жүргізіледі.
- Металл шоттарына, сейф ұяшықтарына, депозиттік сертификаттарға, заңды тұлғалар мен ислам банктерінің депозиттеріне кепілдік берілмейді.
Дереккөздер
Барлық сілтеме 25.10.2026 тексерілді.
Мақала пайдалы болды ма?