МҚҰ-ның заңды екенін қалай тексеруге болады: ҚНРДА тізілімі, заңсыз кредиторлардың белгілері және қайда шағымдану керек

Лупа на светлом фоне

Айдар:

Подбери редакциясы
Редактор: Аяулым Тлеубергенова

Қазақстанда микрокредитті Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) лицензиясы бар ұйымдар ғана бере алады. Тексеру бірнеше минутқа созылады. Тізілімді қайдан қарау керектігін, «қара кредиторды» қалай тануға болатынын, өз атыңызға микрокредит рәсімдеуге қалай тыйым салуға болатынын және қайда шағымдану керектігін түсіндіреміз.

Микрокредитті кім бере алады

Микроқаржы қызметін ҚНРДА лицензиялайды. Реттеушінің жалпы тізілімінде ұйымның үш түрі бар: микроқаржы ұйымдары (МҚҰ), кредиттік серіктестіктер және ломбардтар. Банктер банктік лицензия бойынша жұмыс істейді және бұл тізілімге кірмейді.

Нарықтың құрамы үнемі өзгеріп отырады. ҚНРДА деректері бойынша 2023 жылдан бері 99 МҚҰ-ның лицензиясы кері қайтарып алынды, тағы 29 ұйымның лицензиясының қолданылуы тоқтатыла тұрды. Сондықтан интернеттегі ескі тізімдерді емес, тізілімнің өзекті нұсқасын қарау керек.

Адам смартфондағы деректерді тексеріп отыр
Фото: Atlantic Money / Unsplash

МҚҰ-ны ҚНРДА тізілімінен қалай тексеруге болады

  • Заңды атауы мен БСН-ді біліңіз. Әдетте олар сайттың төменгі бөлігінде, жария офертада немесе шартта көрсетіледі. Жарнамадағы бренд заңды атаумен сәйкес келмеуі мүмкін — БСН-ге сүйеніңіз.
  • Тізілімді ашыңыз. gov.kz порталындағы ҚНРДА бетінде, құжаттар бөлімінде «Организации, осуществляющие микрофинансовую деятельность» файлы жарияланған — бұл берілген және қайта рәсімделген лицензиялардың Excel форматындағы тізілімі. Біз тексерген күні ол 29.10.2026 жағдайы бойынша жаңартылған.
  • Компанияны БСН бойынша табыңыз. Атауы бойынша іздеу сенімсіз: тізілімде заңды атаулар толық көрсетілген.
  • Мәліметтерді салыстырыңыз: лицензияның нөмірі мен күнін, қызмет түрін (МҚҰ, ломбард, кредиттік серіктестік) және лицензияның қолданылуын тоқтата тұру туралы бағанды.
  • Егер тізілімде мұндай БСН-і бар компания болмаса — оның микроқаржы қызметіне лицензиясы жоқ, сондықтан одан микрокредит алмаған жөн.

29.10.2026 нұсқасындағы тізілімде МҚҰ-ның 216 лицензиясы, сондай-ақ ломбардтар мен кредиттік серіктестіктердің лицензиялары бар. Ұйымдардың лицензиялары туралы мәліметтерді ұйымдар бөліміндегі карточкаларда көрсетеміз, ал лицензиясы бар МҚҰ-лардың ұсыныстары микрокредиттер бөлімінде жиналған. Деректерді қалай тексеретініміз «Біз қалай салыстырамыз» бетінде жазылған.

Жылдамырақ — біздің «МҚҰ-ны тексеру» сервисімізде: бұл атауы, бренді, БСН және лицензия нөмірі бойынша іздеуі бар сол ҚНРДА тізілімі.

Заңсыз кредитордың белгілері

ҚНРДА сілтеме жасайтын Fingramota.kz қаржылық сауаттылық порталы «қара кредиторлардың» әдеттегі тәсілдерін сипаттайды:

  • ҚНРДА лицензиясы жоқ, есесіне интернет пен әлеуметтік желілерде төмен мөлшерлеме мен «артық төлемсіз микрокредит» уәде ететін агрессивті жарнамасы бар;
  • кредиттік тарихқа, табысқа, зейнетақы жарналарына және еңбек өтіліне қызықпайды;
  • асықтырады, қысым жасайды, күрделі терминдермен шатастырады және шартты асықпай оқуға мүмкіндік бермейді;
  • алдын ала ақы төлеуді сұрайды — «сақтандыру үшін» немесе «жылдам рәсімдеу үшін»;
  • «мақұлдау үшін» SMS-тегі кодты айтып беруді сұрайды — шын мәнінде ол алаяқтарға Сіздің мобильді банкингіңізге кіруге мүмкіндік береді;
  • басынан-ақ жеке кездесуді талап етеді;
  • қарыздың бір бөлігін өздеріне төлесеңіз, «кредитті есептен шығаруды» немесе ақылы түрде «кредиттік тарихты түзетуді» ұсынады.

Тағы бір белгі — «қара тізімнен шығарамыз» деген уәде. Бірінші кредиттік бюро «қара тізім» жүргізбейтінін түсіндіреді: әдетте кредиттік тарихында мерзімі өткен берешегі бар қарыз алушыларды осылай атайды. Кредиттік тарихтағы мәліметтерді делдалдар емес, оларды берген кредиторлар ғана өзгерте алады.

«Стоп-кредит»: Сіздің атыңызға кредит рәсімдеуге тыйым салу

Алаяқтар бөтен адамның атына рәсімдейтін кредиттерден банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартудың тегін қызметі қорғауға көмектеседі. Оны азаматтың өзі ғана қоса алады:

  • egov.kz сайтында: жеке кабинет → «Сервисы» → «Добровольный отказ от получения банковских займов, микрокредитов», нысанды толтырып, ЭЦҚ-мен қол қою;
  • eGov қосымшасында: «Услуги» → «Налоги и финансы» → «Добровольный отказ от получения кредитов».

Қызмет қосылғаннан кейін кредиттік тарихта бас тарту туралы белгі пайда болады. Кредиттік бюролардан деректер сұрайтын банктер мен МҚҰ оны көріп, кредит беруден бас тартады. ҚНРДА деректері бойынша, егер кредит бәрібір Сіздің келісіміңізсіз рәсімделсе, ол есептен шығарылуға тиіс. Қызметті кез келген уақытта өшіруге болады. Шектеу ломбардтарға және қарыз алушыларды кредиттік бюролар арқылы тексермейтін ұйымдарға қолданылмайды. 2026 жылғы 16 наурыздағы жағдай бойынша қызметті 5,1 млн адам пайдаланған.

Қайда шағымдануға болады

  • Алдымен МҚҰ-ның өзіне. Талабыңызды жазбаша түрде немесе компанияның ресми арналары арқылы жіберіп, өтініш бергеніңіздің растамасын және жауапты сақтап қойыңыз.
  • Содан кейін ҚНРДА-ға, егер келісімге келу мүмкін болмаса немесе құқықтарыңыз бұзылса. Өтінішті eOtinish сервисі арқылы (оның ішінде eGov қосымшасынан), egov.kz сайтындағы «Электронные обращения» арқылы, жазбаша түрде немесе Агенттіктің өңірлік өкілдері арқылы беруге болады. МҚҰ-мен хат алмасуды және оның жауабын немесе бас тартуын қоса тіркеңіз. Өтініш бойынша Агенттік кредитордың заң талаптарын сақтауын тексеруі мүмкін.
  • Егер кредитті алаяқтар рәсімдесе — кредиторға дереу хабарлаңыз және полицияға арыз беріңіз (eGov, eOtinish арқылы немесе жеке өзіңіз барып). Полицияның процестік құжатын алған соң банк немесе МҚҰ 3 күнтізбелік күн ішінде сыйақы мен тұрақсыздық айыбын есептеуді тоқтатуға және өндіріп алуды тоқтата тұруға міндетті. Егер кредитор бас тартса, оның бас тартуы мен полиция құжаты қоса берілген шағым eOtinish арқылы ҚНРДА-ға жіберіледі.
  • Егер лицензиясы жоқ кредиторға тап болсаңыз — оның қызметтерінен бас тартып, ресми органдарға: ҚНРДА-ға және полицияға жүгініңіз.

Қысқаша

  • Заңды МҚҰ gov.kz сайтындағы ҚНРДА лицензиялар тізілімінде бар — оны БСН бойынша іздеңіз.
  • «Рәсімдеу үшін» алдын ала төлем, SMS-тегі кодты айтуды сұрау және қысым жасау — алаяқтардың белгілері.
  • eGov-тағы «Стоп-кредит» қызметі Сіздің атыңызға кредит рәсімдеуге тегін тыйым салады.
  • Алдымен МҚҰ-ға, содан кейін eOtinish арқылы ҚНРДА-ға шағымданыңыз; алаяқтық кезінде — полицияға.

Дереккөздер

  • ҚНРДА, «Организации, осуществляющие микрофинансовую деятельность» тізілімі: https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/documents/details/282950?lang=ru (25.10.2026 тексерілді)
  • ҚНРДА, «О мерах по ужесточению регулирования деятельности микрофинансовых организаций и коллекторских агентств» (29.07.2026): https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/1265059?lang=ru (25.10.2026 тексерілді)
  • ҚНРДА, «Добровольный отказ от кредитов: как работает механизм „Стоп-кредит“» (31.03.2026): https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/1190324?lang=ru (25.10.2026 тексерілді)
  • ҚНРДА, «Что делать, если на ваше имя оформили мошеннический кредит?» жадынамасы: https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/1076892?lang=ru (25.10.2026 тексерілді)
  • ҚНРДА, «Порядок урегулирования просроченной задолженности граждан по займам банков и МФО» (Агенттікке жүгіну тәсілдері): https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/296014?lang=ru (25.10.2026 тексерілді)
  • Fingramota.kz, «Не берите займы в сомнительных организациях! Как не попасть на удочки „черных кредиторов“»: https://fingramota.kz/ru/post/ne-berite-zajmy-v-somnitelnyh-organizaciyah-kak-ne-popast-na-udochki-chernyh-kreditorov (25.10.2026 тексерілді)
  • Бірінші кредиттік бюро, «Персональный кредитный отчет» («қара тізім» туралы сұрақтар бөлімі): https://www.1cb.kz/product-buy/pko (25.10.2026 тексерілді)

Мақала пайдалы болды ма?

Больше записей