Қазақстанда кредиттік тарихты қалай тегін тексеруге болады

Банктер мен МҚҰ қарыз беру туралы өтінімдерді қараған кезде кредиттік тарихты бағалайды, сондықтан онда не жазылғанын білген пайдалы. Қазақстанда өз кредиттік есебіңізді жылына бір рет тегін алуға болады. Мұны қай жерде жасауға болатынын, қатені қалай түзетуге болатынын және кредиттік рейтинг неге байланысты екенін айтамыз.

Кредиттік есеп деген не

ҚНРДА анықтамасы бойынша кредиттік есеп — адамға немесе компанияға рәсімделген барлық кредит пен қарыз туралы және олардың қаншалықты уақтылы өтелгені туралы мәліметтер қамтылған ресми құжат. Кредиттік тарих алғашқы қарыздан бастап қалыптаса бастайды. Оның деректерін кредиттік бюролар сақтайды, ал оларға бұл деректерді банктер, МҚҰ және басқа кредиторлар береді.

Қазақстанда екі кредиттік бюро жұмыс істейді:

• Бірінші кредиттік бюро («Бірінші кредиттік бюро» ЖШС, сайты 1cb.kz);
• Мемлекеттік кредиттік бюро («Мемлекеттік кредиттік бюро» АҚ, сайты mkb.kz) — акцияларының 100%-ы Ұлттық Банкке тиесілі коммерциялық емес ұйым. Кредиттік тарихтардан бөлек, МКБ сақтандыру бойынша дерекқор жүргізеді.

Есепті неше рет тегін алуға болады

ҚНРДА түсіндіруінше, Қазақстанның әрбір азаматы күнтізбелік жылына бір рет өзінің дербес кредиттік есебін тегін алуға құқылы. Сол жыл ішінде қайта сұрау — ақылы.

Бірінші кредиттік бюрода есептің екі түрі бар: кәдімгі дербес кредиттік есеп және толық дербес кредиттік есеп. Кәдімгі есепке соңғы мәліметтері бес жылдан бұрын түскен кредиттер кірмейді, ал толық есепте бүкіл тарих болады. Толық есеп жылына бір рет тегін беріледі, бірақ тек 1cb.kz сайтында, бюроның мобильді қосымшасында және БКБ кеңсесінде. Бюро сайтындағы прайс бойынша қайталама толық есептер мен кәдімгі дербес кредиттік есеп 414 теңге тұрады (тексерілген күнгі жағдай бойынша). Басқа арналардағы шарттарды сұрау кезінде нақтылаңыз.

Кредиттік есепті қайдан алуға болады

• Бірінші кредиттік бюроның сайты немесе қосымшасы. Онлайн алу үшін ЭЦҚ және кез келген қазақстандық банктің төлем картасы қажет. Есеп сұраудан кейін бірден жасалады.
• eGov.kz порталы.
• ХҚКО, «Қазпошта» бөлімшелері және БКБ кеңсесі. Қағаз түріндегі есепті алу үшін жеке куәлікпен өзіңіз келуіңіз керек.
• Мемлекеттік кредиттік бюро — есепті алу тәртібін және қайта сұраудың құнын mkb.kz сайтынан нақтылаңыз.

Есепті тек ресми ресурстардан алыңыз және күдікті хабарламалардағы сілтемелерге өтпеңіз: сұрау үшін ЭЦҚ қажет, ал оны бөгде адамдарға беруге болмайды.

Кредиттік тарихтағы қатені қалай түзетуге болады

Есепте өтеліп қойған қарыз бойынша мерзімі өткен берешек немесе Сіз алмаған кредит көрсетілуі мүмкін. Не істеу керек:

• Қате мәліметтер берген кредиторға жүгініңіз және растайтын құжаттарды, мысалы, қарыздың өтелгені туралы анықтаманы қоса беріңіз.
• Немесе БКБ-ға онлайн өтініш беріңіз, егер қате оның есебінде болса. Даулау тегін. Қатені сипаттап, өтініш беруге дейін 10 күннен кешіктірілмей алынған дербес кредиттік есепті және құжаттарды (болса) қоса тіркеу, содан кейін өтінішке ЭЦҚ-мен қол қою қажет.
• Деректерді жеткізушінің жауабын күтіңіз. БКБ кредиттік тарихтарды өзі өзгертпейді: ол сұрауды кредиторға жібереді. Егер кредитор қатені растап, деректерді түзетсе, бюро жаңартылған есепті береді. Егер кредитор деректер дұрыс деп өз пікірінде қалса, олар өзгермейді. Мерзімдер кредиторға байланысты.

Жаңарту мерзімдерін ескеріңіз: кредиторлар өзгерістерді бюроға 10 жұмыс күні ішінде, коллекторлық агенттіктер — 30 күнтізбелік күн ішінде, ал жаңа қарыз туралы мәліметтерді бір жұмыс күні ішінде береді. Егер есепте Сіз рәсімдемеген қарыз көрсетілсе, бұл алаяқтық болуы мүмкін: дереу кредиторға және полицияға жүгініңіз.

Кредиттік рейтингке не әсер етеді

Бірінші кредиттік бюро дербес кредиттік рейтингті есептейді — бұл кредиттік тарих пен басқа да дербес деректер негізінде кредитке қабілеттілікті баллмен бағалау. БКБ сипаттамасы бойынша рейтингте мыналар ескерілуі мүмкін:

• мінез-құлық параметрлері — борыштық жүктеме, мерзімі өткен берешектер және борышқа қызмет көрсетудің басқа көрсеткіштері;
• сауалнамалық параметрлер — асырауындағы адамдардың болуы, жұмыс тәжірибесі, білімі, қызмет саласы.

Бұл рейтинг қарыз алушылардың өздеріне арналған, банктер қарыз беру туралы шешім қабылдағанда оны қолданбайды, кредиторлардың өз скорингі бар. Дербес кредиттік рейтинг 104 теңге тұрады, ал жылына бір рет оны БКБ мобильді қосымшасында тегін алуға болады. ҚНРДА-ның айтуынша, оң кредиттік тарих мақұлдау мүмкіндігін және тиімдірек шарттар алу мүмкіндігін арттырады. Рейтинг туралы толығырақ — «Кредиттік рейтинг» бетінде.

Кредиттік тарихты қалай қорғауға болады

• «Кредиттік тарихты бақылау» кез келген өзгеріс туралы хабарлама жібереді: жаңа қарыздар, мерзімі өткен берешектер, борыштың өзгеруі туралы. ҚНРДА оны eGov.kz, БКБ сайты немесе қосымшасы арқылы қосуды ұсынады.
• «Стоп-кредит» — банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тарту. eGov-та тегін қосылады. Кредиттік тарихтағы белгі банктер мен МҚҰ-ға Сізге қарыз беруге болмайтынын хабарлайды.

Микрокредитке немесе кредитке өтінім берер алдында өз тарихыңызды тексеріп, содан кейін кредиттер және микрокредиттер бөлімдеріндегі ұсыныстарды салыстырған пайдалы.

Қысқаша

• Күнтізбелік жылына бір рет кредиттік есепті тегін алуға болады, қайта алу — ақылы.
• БКБ-ның тегін толық есебі 1cb.kz сайтында, қосымшада және бюро кеңсесінде беріледі. Сондай-ақ есепті eGov-та, ХҚКО-да, «Қазпоштада» және МКБ-да алуға болады.
• Қатені кредитор арқылы немесе БКБ арқылы тегін даулайды, ал оны кредитор түзетеді.
• Рейтингке мерзімі өткен берешектер мен борыштық жүктеме әсер етеді. Алаяқтардан қорғану үшін «Кредиттік тарихты бақылау» және «Стоп-кредит» бар.

Дереккөздер

• ҚНРДА, «Как проверить свою кредитную историю?» (04.06.2026): https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/1234047?lang=ru (тексерілді: 25.10.2026)
• Бірінші кредиттік бюро, «Персональный кредитный отчет»: https://www.1cb.kz/product-buy/pko (тексерілді: 25.10.2026)
• Бірінші кредиттік бюро, «Оспаривание информации»: https://www.1cb.kz/product-buy/dispute (тексерілді: 25.10.2026)
• Бірінші кредиттік бюро, «Персональный кредитный рейтинг»: https://www.1cb.kz/product-buy/pkr (тексерілді: 25.10.2026)
• Қазақстан Ұлттық Банкі, «Организации и дочерние предприятия» («Мемлекеттік кредиттік бюро» АҚ): https://nationalbank.kz/ru/news/dochernie-predpriyatiya (тексерілді: 25.10.2026)
• ҚНРДА, «Добровольный отказ от кредитов: как работает механизм „Стоп-кредит“» (31.03.2026): https://www.gov.kz/memleket/entities/ardfm/press/news/details/1190324?lang=ru (тексерілді: 25.10.2026)